   
|
|
||||||||||||
|
||||||||||||
Inventarisatie brandweervoertuig-opbouwfabrikanten 
AanleidingNaar aanleiding van het thema van de CTIF bijeenkomst van 2006 in Jonsdorf (D), hebben we als werkgroep een project opgestart met als doel een Nederlandse bijdrage te leveren voor de bijeenkomst van dat jaar. Onze bijdrage bestond uit een tweetal artikelen en een presentatie. Voortvloeiende uit het project was dat we op een zeker moment een bijna compleet overzicht hadden van alle in Nederland actief geweest zijnde bedrijven, die ooit een brandweerwagen hebben opgebouwd. Hierop is besloten om het overzicht verder geschikt te maken voor publicatie voor een breder publiek. Naast een overzicht van alle bedrijven die daadwerkelijk ooit een brandweervoertuig hebben opgebouwd, is er tevens een lijst samengesteld van bedrijven, die zijdelings bijdragen hebben geleverd. Een speciale projectgroep onder leiding van Ton Vesseur besteedt de lange winteravonden hieraan.Het begin van de ontwikkeling Met de ontwikkeling van de handbrandspuit is eigenlijk niet de ontwikkeling van de brandweercarrosserie van start gegaan. De handbrandspuit was een op zich zelf staand stukje techniek. De eigenlijke ontwikkeling van de brandweercarrosserie is ontstaan, doordat men op een gegeven moment gebruik ging maken van manschappen- en paardengetrokken materieel. Dit waren aanvankelijk slangenwagens en gereedschappenwagens op basis van een rijtuig. Met de komst van de stoombrandspuit en later de motorbrandspuit kreeg het bouwen van complete wagens een steeds groter aandeel. Dat was helemaal het geval toen men overging op het gebruik van automobielen. Wel waren de eerste exemplaren veelal nog voorzien van een buitenlandse opbouw c.q. carrosserie. Tot de eerste bedrijven die zich bezig gingen houden met het opbouwen van brandweerwagens behoorden de firma’s, die ook al actief waren met het inrichten van rijtuigen voor brandweerdoeleinden. Zo waren de firma’s Van Bergen, Bikkers, Kronenburg en Van der Ploeg bezig om aanvankelijk rijtuigen te voorzien van een brandweertechnische opbouw en vanaf de jaren twintig ook automobielen. Ook een firma als Geesink werd steeds meer actief op het brandweergebied.
De periode tussen de eerste en de tweede wereldoorlog werd gekenmerkt door het feit dat een aardig aantal brandweerkorpsen overging op het gebruik van de auto. Aanvankelijk veelal T-Fordjes, later gevolgd door het model A-Ford. Dit waren echter wagens met een lichte viercilinder motor. Toen Chevrolet met een zescilinder model kwam, zag men het marktaandeel iets verplaatsten naar deze iets sterkere en zwaardere modellen; vooral veel autoladders werden in die jaren op een Chevrolet chassis gebouwd.  Met de komst van de Ford V8 kreeg men opnieuw veel klanten, die deze wagens gebruikten als brandweerwagen. Ook de ontwikkeling van de open opbouw naar de gesloten opbouw vond in deze periode plaats. Daarnaast zag men dat een firma als Kronenburg gebruikt maakte van andere carrosseriebouwers, zoals Remmers, Van Leersum en Trapman, om brandweerwagens op te bouwen. Ook schakelde men soms een plaatselijke carrosseriebouwer in om een brandweerwagen van een carrosserie te voorzien. Dit gebeurde o.a. bij Bova en Gijsbertsen, die elk een exemplaar hebben gebouwd met brandweertechnische inrichting van Kronenburg. Maar ook een firma als Van Bergen ging op een gegeven moment het opbouwen van de carrosserie uitbesteden, en wel bij de firma Renkema die o.a. de Studebakers voor Groningen opbouwde. Eind jaren dertig zag men zelfs de eerste frontstuur brandweerwagen verschijnen.
Aan de vooravond van de tweede wereldoorlog kregen bedrijven als Bikkers, Van Bergen, Kronenburg en Ajax-De Boer opdrachten tot levering van grote hoeveelheden motorspuiten voor de verschillende Luchtbeschermingsdiensten in het land. Vooral Bikkers heeft er een groot aantal geleverd. Tijdens de oorlogsjaren was het moeilijk om aan nieuwe voertuigen te komen. De enige nieuwe voertuigen die men kon krijgen waren vooral van Duitse makelij, zoals de Ford uit de fabriek uit Keulen en de bekende Opel Blitz. Maar ook een Hansa-Lloyd vond zijn weg naar een Nederlands brandweerkorps, evenals een paar Duitse Magirus autospuiten met complete Duitse opbouw en afkomstig uit de voorraad van de Duitse (nationale) brandweerorganisatie. Ook tweedehands vrachtwagens werden omgebouwd tot brandweervoertuig in die jaren. Daarnaast werden er personenwagens omgebouwd tot personeel-materieelwagens, die veelal via de handelsmaatschappij Planken geleverd werden en door deze firma bij Remmers en Kronenburg werden omgebouwd voor hun nieuwe taak. Deze wagens dienden vooral als trekkers voor de op grote schaal verspreide tweewielige motorspuiten van de luchtbeschermingsdiensten.
In de jaren na de tweede wereldoorlog werden er veel brandweervoertuigen opgebouwd op voormalige legervoertuigen. Ook kwamen er nieuwe technieken in gebruik. Doordat er veel verloren en zwaar verouderd materieel vervangen moest worden, kwamen er ook nieuwe bedrijven om de hoek kijken. Een enkeling viel op door de aparte stijl van opbouwen, zoals Wijnveen en een bedrijf, dat door de belangstellig voor de hogedrukspuit in het brandweerwereldje terecht kwam, namelijk de firma Boudewijn. Een grote speler uit de voorliggende jaren, de firma Van der Ploeg, stopte echter met de productie van brandweermaterieel.
De jaren tachtig en negentig laten de toepassing van verschillende nieuwe technieken zien, zoals containersystemen, waarbij de firma’s Leebur en later VDL bekend werden. Nieuwe ontwikkelingen waren onder meer aluminium opbouwen en zelfs de ontwikkeling van een kunststof opbouw, die aardig succesvol werd. Een andere ontwikkeling die minder succesvol was, bleek het zogenaamde Back-Up-systeem van de firma Kobra. Hierbij klapte de achterzijde van het voertuig omhoog zodat de pompruimte bereikbaar was. Er kwamen enkele bedrijven bij, maar er waren ook bedrijven, die er mee stopten; daarbij waren enkele grote namen, zoals Bikkers en later Kronenburg (nadat het bedrijf overgenomen was door Rosenbauer, die zich na aanvankelijk een rustige start, één van de groten mocht noemen). Ook zijn er twee bedrijven die na verschillende overnames nog steeds bestaan, te weten Ziegler (voorheen de Berwi fabriek) en HDS (ooit begonnen als Motorkracht en via Spijkstaal en Hoogstaal), nu weer actief op de brandweervoertuigmarkt.  Openstaande vragen ofwel een verzoek om informatieOndanks dat er inmiddels het nodige aan gegevens teruggevonden is over de verschillende brandweeropbouwfabrikanten en bedrijven, zijn er toch nog een paar vragen open blijven staan en daarnaast zijn er nog bedrijven waar nog niet alles of eigenlijk net iets te weinig van bekend is geworden. Daarom zou enige hulp aan meer informatie zeer op prijs gesteld worden. Men doet er zichzelf en andere geïnteresseerden een plezier mee. En we krijgen er gezamenlijk een beter beeld door van hoe de ontwikkelingen in deze bedrijfstak verliepen. Hieronder vindt u een lijstje met bedrijven waar nog informatie over gezocht word. Het gaat dan vooral om de vestigingsplaats en van wanneer tot wanneer het bedrijf precies heeft bestaan. Boeve - Wat is de vestigingsplaats geweest? Was dat Zwijndrecht? Brouwers - Wat is de vestigingsplaats geweest? Was dat Dokkum? De Bruyn - Wat is de vestigingsplaats geweest? Was dat Maastricht? Cucawa - Van dit bedrijf is alleen de naam bekend; wie heeft nadere informatie? Disseldorf - Van dit bedrijf is alleen de naam bekend; wie heeft nadere informatie? Griffioen - Van dit bedrijf is alleen de naam bekend; wie heeft nadere informatie? Harmelink - Wat is de vestigingsplaats geweest? Was dat Eibergen? Hendrikse - Wat is de vestigingsplaats geweest ? Was dat Goes? Van der Heuvel - Wat is de vestigingsplaats geweest? House - Van dit bedrijf is alleen de naam bekend; wie heeft nadere informatie? Jansen - Wat is de vestigingsplaats geweest? Was dat Purmerend? Lansen - Wat is de vestigingsplaats geweest? Van Leeuwen - Wat is de vestigingsplaats geweest? Was dat Heerhugowaard? Nortech - Wat is de vestigingsplaats geweest? Van Oeveren - Van dit bedrijf is alleen de naam bekend; wie heeft nadere informatie? Petrus&de Boer - Wat is de vestigingsplaats geweest? Prinz - Van dit bedrijf is alleen de naam bekend; wie heeft nadere informatie? Louis Reijnders - Wat is de vestigingsplaats geweest? Verhoeven - Van dit bedrijf is alleen de naam bekend; wie heeft nadere informatie? Vermeulen - Wat is de vestigingsplaats geweest? Was dat Haarlem? Vogelaar - Wat is de vestigingsplaats geweest? Vogelzang - Wat is de vestigingsplaats geweest? Van Weeghel - Wat is de vestigingsplaats geweest?En dit is nog maar een klein deel van de lijst van alle verschillende bedrijven die ooit een brandweervoertuig hebben opgebouwd in Nederland. Met de afronding van die lijst hopen we een fraaie en complete brandweervoertuig-encyclopedie van Nederland te hebben samengesteld.
|
vrijdag 10 september 2010
 | Laatste wijzigingen op nbdc.nl |
| |
| Nationaal monument voor omgekomen brandweermensen |
| Historische documenten op internet |
| Werkgroep Brandweer Historie |
| Oproep voor gegevens over omgekomen brandweerlieden |
