   
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||
Biografieën: N.A. Felix  In de loop van de geschiedenis hebben een aantal markante figuren een belangrijke rol in de brandweerhistorie gespeeld. De één wat meer op de voorgrond, de ander in alle bescheidenheid, een niet onbekende eigenschap bij de brandweer. In een serie artikelen in de Eén-Eén-Twee wil de Werkgroep Brandweer Historie de herinnering aan een aantal van die persoonlijkheden weer een beetje tot leven brengen. Deze keer:  Nicolaas Albertus FELIX
Hij wordt op 31 mei 1897 in Utrecht geboren in het gezin van Nicolaas Felix en Stevendina Anthonia Vlaanderen. Zijn vader, ook Nicolaas geheten, geniet daar “aanzien en algemene achting” als lid van de gemeenteraad en bestuurslid van de Christelijk Historische Unie in die stad. In Utrecht doorloopt de jonge Felix na de lagere school de HBS waarvan hij in 1915 het diploma behaalt van de vijf - jarige studie. Direct aansluitend wordt hij op 1 oktober 1915 ingeschreven als student aan de Koninklijke Militaire Academie in Breda waar hij op 12 augustus 1918 als genieofficier het diploma in ontvangst neemt. Na zijn opleiding wordt Nicolaas jr., direct al in augustus 1918, te werk gesteld bij de genietroepen. In die functie zal hij elf jaar werkzaam zijn, de laatste vier jaren daarvan tot oktober 1928 bij het Technisch bureau en het Centraal Inundatiebureau van de Inspectie der Genie. In die jaren woont het gezin Felix in Voorburg. Eenmaal gesetteld in de maatschappij trouwt hij eind september 1921 in Den Haag met de uit Tiel afkomstige Hendrika Wissink Van genieofficier naar de burgermaatschappij
Pas in die functie komt hij, en dan nog slechts zijdelings, in aanraking met het brandweerwezen. Onder zijn supervisie worden in de Grote Kerk en haar toren brandbeveiligingsinstallaties aangelegd en nieuwe werkplaatsen en garage’s voor de gemeentelijke diensten gebouwd. Ook wordt hij belast met de functie van technisch adviseur bij de staf van de Luchtbeschermingsdienst. In die hoedanigheid is hij belast met de aanleg en bouw van schuilplaatsen en de uitvoering van de overige onderdelen van het luchtbeschermingsplan waarmee hij actief bezig is met het geven van voorlichting daarover. In dat kader schrijft hij in het blad Publieke Werken in 1939 een uitgebreid over zijn ervaringen met de aanleg van openbare schuilloopgraven zoals die in Breda worden aangelegd. In het maatschappelijke leven is hij ondermeer actief als lid van besturen van bijzondere scholen en het Bredase Sportfondsenbad.Taakverbreding Met de brandweer komt hij pas echt in aanraking als zijn sollicitatie naar de functie van Directeur Publieke Werken van de stad Hilversum, in 1939 wordt gehonoreerd met een benoeming in die functie. In de stad Hilversum is de brandweer een zogenoemde plichtbrandweer waarbij personeel van de Dienst Publieke Werken verplicht is diensten bij de gemeentebrandweer te verrichten. Uit dien hoofde is de Directeur PW tevens Commandant van de Brandweer. Los van het feit dat het niet in zijn aard ligt om dergelijke zaken niet serieus te nemen blijkt al snel op vele manieren dat Felix zich (ook) intensief met zijn brandweertaak bezig houdt. In juli 1939 verhuist het gezin Felix, bestaande uit de ouders met zoon Nicolaas Jan, geboren in 1924 en dochter Hendrica Stevendina, geboren in 1926, van Breda naar Hilversum. Per 1 augustus wordt Felix als commandant belast met de leiding over de brandweer.
Is hij gedurende het laatste bezettingsjaar voor een deel “ondergedoken”, stilzitten is er voor Felix niet bij. Als commandant van de brandweer van één der grotere gemeenten in ons land is hij zonder twijfel aanwezig bij het overleg dat de commandanten van de grote(re) gemeenten, soms zelfs daartoe gedwongen in het “geheim”, voeren. Naarmate de bevrijding meer in het zicht komt groeit in die kring steeds meer het plan om, zodra dit mogelijk is, te komen tot de oprichting van een brandweervereniging. Enkele weken na de bevrijding is het al zo ver en op 13 juni 1945 wordt tijdens een bespreking in Utrecht gehouden, besloten het al van vóór mei 1940 daterende plan tot uitvoer te brengen en te trachten tot de oprichting te komen. Van het vijf leden tellende voorbereidingscomité dat in Utrecht bijeen kwam, was Felix er één. Zes weken later, op 26 juli 1945 is het zover en wordt de oprichtingsvergadering gehouden van de Nederlandse Vereniging van Brandweercommandanten (NVBC).  Nadat provinciegewijs afdelingen zijn opgetuigd waarbij Felix de eerste voorzitter wordt van de afdeling Noord-Holland/Utrecht wordt op 13 september 1945 tijdens een landelijk overleg het eerste hoofdbestuur gekozen van zeven leden van wie Felix tot eerste algemeen voorzitter wordt uitgeroepen. Uit de verslagen van de vergaderingen van het voorbereidende comité zowel uit die van de oprichtingsvergaderingen van de afdelingen en van de landelijke bijeenkomsten blijkt steeds dat Felix in deze besprekingen het initiatief neemt en als grote stimulator optreedt. Ervaren in het maatschappelijke leven en krachtig overtuigd van het nut en de noodzaak van samenwerking en gezamenlijk optreden, is hij, Felix, steeds een krachtige pleitbezorger van de realisering van de voorstellen die tot een krachtige en levensvatbare organisatie moeten leiden.Onvermoeibaar en veelzijdig
Maar kennelijk vergen de vele inspanningen teveel van hem. Zijn gezondheid begint te tanen en zoals de artsen hem dringend adviseren moet hij “het rustiger aan gaan doen”. Hij moet keuzes maken en zijn besluit om het voorzitterschap van de NVBC neer te leggen valt hem erg zwaar. In het voorjaar van 1952 geeft hij het bestuur aan dat naar een andere voorzitter moet worden omgezien. Tijdens de jaarvergadering zal hij terugtreden. Het zal zover niet meer komen. Het plotselinge overlijden van zijn vriend Van Boven in juni 1952 is voor hem een zware slag. In een uitvoerig “ter nagedachtenis” in het verenigingsblad schetst hij zijn overlijden als een bijna niet overkomelijk verlies voor de Nederlandse brandweer. Niets wees er toen nog op, maar een maand later, op 20 juli 1952 komt er een abrupt einde aan het leven van Niek Felix. Vijf dagen vóórdat hij tijdens de nota bene op de KMA in Breda, juist daar waar Felix tot de leider was gevormd die hij later zou blijken te zijn, te houden jaarvergadering van zijn voorzitterschap afstand zou doen.
Reeds in de eerste weken van zijn voorzitterschap heeft de heer Felix ingezien en uitgedragen dat het stichten van een “kas voor onderling hulpbetoon” voor de brandweermensen ook in ons land van nut zou kunnen zijn. Naar de voorbeelden die hij daarvan in Engeland en België had gezien, was Felix een onvermoeibaar ijveraar voor een dergelijk fonds, omdat zeker in de jaren direct na de oorlog, de daarvoor beschikbare andere regelingen nog volstrekt ontoereikend waren. Maar omdat er steeds vele andere en ook belangrijke zaken met elkaar om de voorrang streden, werd de feitelijke oprichting steeds maar weer uitgesteld. Er was zo veel te verrichten in die eerste jaren na mei 1945. Niettemin was de voorbereiding erg ver gevorderd en het was de bedoeling om bij zijn afscheid als voorzitter, aan de heer Felix, overeenkomstig zijn wens, een geldbedrag aan te bieden dat als aanzet voor het te vormen fonds moest gaan dienen. Nu dit door zijn voortijdig overlijden niet meer mogelijk was, werd besloten om met instemming van de nabestaanden, aan het op te richten fonds de naam van wijlen de heer Felix te verbinden.
Evenals dit voor het graf van de overleden Hoofdinspecteur Van Boven gebeurde werd ook voor een gedenksteen op het graf van de heer Felix geld ingezameld. In overleg met de familie en in samenwerking met de brandweer en de Dienst Publieke Werken van Hilversum is een eenvoudig doch waardig gedenkteken ontworpen dat op 26 maart 1953 onder grote belangstelling van velen uit de brandweer werd overgedragen. Juist voor die gelegenheid was de algemene ledenvergadering op die dag in Hilversum belegd. Bij de overdracht hield de heer A. Jonker, commandant brandweer Arnhem, na het overlijden van Felix gekozen tot voorzitter van de vereniging, een korte toespraak waarin werd onderstreept op welke natuurlijke en vanzelfsprekende wijze zijn overleden voorganger Felix in 1945 tot voorzitter van de vereniging werd en daaraan gedurende zeven jaren leiding heeft gegeven. De waardering voor zijn persoon en inzet was en is groot. Bij de viering van het 12½- jarig bestaan van de vereniging in 1958 wordt door en namens de NVBC op zijn graf een krans gelegd om zijn nagedachtenis te eren en uitdrukking te geven aan het respect en de waardering voor zijn betekenisvolle pioniersarbeid.De inzet van de heer Felix als mede–oprichter en eerste voorzitter van de NVBC voor de brandweer en haar ontwikkeling in de wederopbouwperiode van na 1945 verdient het om in ere gehouden te worden en te worden gewaardeerd. Dat zijn naam en een deel van zijn idealen onder ons in herinnering blijven in de Stichting Het Felixfonds is een welverdiend eerbetoon aan een bijzondere pionier in de ontwikkeling van de brandweer. 
|
vrijdag 10 september 2010
 | Laatste wijzigingen op nbdc.nl |
| |
| Nationaal monument voor omgekomen brandweermensen |
| Historische documenten op internet |
| Werkgroep Brandweer Historie |
| Oproep voor gegevens over omgekomen brandweerlieden |
