Door AP VAN DEN
BERG en ELLY LAMMERS
De parlementaire
enquêtecommissie moet deze week een zeer prangende vraag beantwoorden. En die
vraag is niet óf de lading van de ramp-Jumbo schadelijk was voor hulpverleners
en bergers, maar hóe gevaarlijk die was.
Slaagt de commissie
er niet in de precieze aard van de 'twintig ton ontbrekende lading' boven water
te krijgen, dan wordt ze daarop hard afgerekend. Na nietszeggende verklaringen
van de Israëlische ambassadeur Gal en luchtvaarttopman Yarkoni, gisteren, dreigt
de gewraakte vliegtuiglading nu ook een gevaar voor de enquêtecommissie te worden.
Inmiddels staat
vast dat het verongelukte toestel behalve machine-onderdelen, parfums, videorecorders
en 70 ton kerosine, ruim 300 kilogram verarmd uranium meevoerde in zijn staartstuk.
Als contragewicht.
Zeker is ook dat
er 240 kilogram dmmp in het vrachtruim zat. Dmmp is een grondstof voor het dodelijke
zenuwgas Sarin. Het was bestemd voor het Biologisch Onderzoeks Instituut in
Nes Tziona, één van Israëls best bewaarde defensiegeheimen.
De combinatie van
lading en kerosine kan, zoveel is wel duidelijk, onmogelijk een uitsluitend
geneeskrachtige werking op hulpverleners en bergers hebben gehad. Ook al niet
omdat in de getroffen flats Kruitberg en Groeneveen grote hoeveelheden asbest
waren verwerkt.
Uit een - later
verzwegen - waarschuwing van een El Al-medewerker, een half uur na de crash,
kwam voort dat de Boeing 'explosieven, munitie, gif en brandbare vloeistoffen'
bevatte. Hetgeen niet veel later tegenover de enquêtecommissie werd bestreden
door RLD-topman Wolleswinkel en brandweercommandant Ernst. De El Al-medewerker
zou in paniek vrachtbrieven met elkaar hebben verward.
Wolleswinkel en
Ernst zwaaiden met notocs (vrachtbrieven voor de gezagvoerder), waarop stoffen
staan die 'ICAO' zijn (in orde volgens de internationale luchtvaartwetgeving).
Maar of die notocs het onomstotelijke bewijs vormen dat het hier gaat om 'relatief
ongevaarlijke lading' mag hardop worden betwijfeld. Het feit dat de stoffen
'ICAO' waren, zegt bitter weinig. De luchtvaartwetgeving is gestoeld op twee
hopeloos verouderde internationale verdragen (Warschau, 1929 en Chicago, 1944),
die slechts hoofdpunten konden bevatten om er zo veel mogelijk handtekeningen
van betrokken naties onder te krijgen.
Is de informatie
op de notocs juist? Deze vraag werd vorige week en passant beantwoord door (voormalige)
gezagvoerders en piloten van de luchtvaartmaatschappij El Al. Zij maken zich
grote zorgen over een golf van ernstige ziektes onder collega's en riepen zonder
schroom dat ze "vaak niet weten wat zich precies in de buik van een kist bevindt".
Andersoortige vrachtbrieven
(airwaybills) zouden een beter en gedetailleerder beeld kunnen schetsen van
een vliegtuigvracht. Maar daarvan is tot op heden een flink aantal zoek. En
dan nog kun je die alleen als wettig en overtuigend bewijs zien als een luchtvaartmaatschappij
gewoonlijk volgens het boekje werkt. En niets te verbergen heeft.
Uit verklaringen
tegenover de commissie-Hoekstra, die een jaar geleden ook al onderzoek deed
naar de lading, blijkt dat El Al in de vrachtladingen ook regelmatig militair
materieel vervoerde. Tot en met complete Apache-helicopters. En onlangs tijdens
de enquête bleek dat El Al ook regelmatig personeelsleden van Schiphol naar
Tel Aviv 'smokkelde'. Zonder de vereiste papieren.
Zoals op de rampvlucht
van de LY-1862 op zondagavond 2 oktober 1992, toen een jonge veiligheidsagente
als 'verstekeling' aan boord was van de Boeing. Volgens de officiële berichten
om de volgende dag haar verjaardag te kunnen vieren in Tel Aviv. Maar er is
ook gesuggereerd dat ze meevloog vanwege 'speciale lading'. Het antwoord is
vanaf vandaag (weer) aan de enquêtecommissie.
Bron: De Gelderlander
