Door HESSEL DE
REE
BREDA - Het is
'schier onmogelijk' om zes jaar na dato nog een oorzakelijk verband te leggen
tussen de Bijlmerramp en de lichamelijke klachten van reddingswerkers en omwonenden.
Voor medici en chemici die mogelijk schuldige stoffen in bloed en weefsel moeten
aantonen, is het bovendien zoeken naar een speld in een hooiberg.
Dat stelt de klinisch
chemicus dr. C. van der Heide van het wereldwijd werkende onderzoekslaboratorium
Analytico in Breda. De deskundige op het gebied van milieu- en gezondheidszorganalyses
is het eens met medici van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. Zij
stellen dat het weinig zinvol is reddingwerkers en omwonenden opnieuw aan een
uitgebreid medisch onderzoek te onderwerpen.
Nog los van de
vraag wat precies de lading van het El Al-ramptoestel was, staat volgens Van
der Heide vast dat bij de brand duizenden, zoniet tienduizenden chemische verbindingen
zijn gevormd. "In feite was dat inferno, zoals elke grote brand, één grote chemische
fabriek. Door verbranding van isolatiematerialen, bekabeling, plastics, brandwerende
stoffen, kerosine en metalen uit het vliegtuig ontstonden ontelbare al dan niet
schadelijke stoffen."
Daarbij valt volgens
de deskundige te denken aan de beruchte dioxines en polycyclische aromatische
koolwaterstoffen (pak's), maar ook aan onschuldige gassen zoals kooldioxide.
De meeste van deze stoffen zijn goed of matig oplosbaar en worden volgens Van
der Heide door het lichaam uitgescheiden voordat ze gevaarlijk worden. "Sommige
plas je vrijwel gelijk uit, andere komen eerst in het vetweefsel maar verdwijnen
na verloop van tijd toch ook. In elk geval zijn ze nu, zes jaar na de ramp,
niet meer in het lichaam aanwezig. Onderzoek ernaar heeft dan ook geen zin."
Anders is het gesteld
met onoplosbare deeltjes, zoals uraniumstof en resten van polymeren, die mogelijk
zijn ingeademd op de plek van de ramp. "Deze blijven in het lichaam achter,
bijvoorbeeld in de longen, waar ze klachten kunnen geven in de genetica", weet
Van der Heide. Hij noemt echter ook onderzoek naar deze stoffen 'ondoenlijk'.
"Van die verbindingen zijn er namelijk ook weer vele duizenden verschillende
ontstaan. Welke moet je in hemelsnaam zoeken?"
Lukraak analyses
laten uitvoeren, of onderzoek op basis van de tamelijk algemene gezondheidsklachten,
heeft volgens de deskundige weinig nut. "Je kunt alleen maar iets vinden, als
je precies weet wat je moet zoeken." In het geval een laboratorium toch de aanwezigheid
van een bepaalde - abnormale - chemische stof in het lichaam van meerdere bewoners
aantoont, is het naar de mening van Van der Heide nog maar de vraag of kan worden
bewezen dat deze afkomstig is van de vliegtuigbrand. "In dat geval zou men alleen
met behulp van een theoretisch model van de chemische reacties tijdens de brand
kunnen reconstrueren of de stof inderdaad is gevormd. En dan is het vervolgens
weer de vraag of die verbinding tot de lichamelijk klachten heeft geleid of
dat er andere, bijvoorbeeld psychische, oorzaken zijn."
Alleen in het geval
van het verarmd uranium is het volgens de deskundige - in tegenstelling tot
wat minister Borst stelt - mogelijk snel duidelijkheid te krijgen. "Als dat
uranium inderdaad is ingeademd door mensen, dan zit dat nu nog in hun longen
en kan het vrij makkelijk worden aangetoond, bijvoorbeeld met röntgentechnieken
of door het wegnemen van longweefsel."
Van der Heide
zegt dat ingeademd verarmd-uraniumstof grote schade kan veroorzaken. "De straling
reikt slechts enkele millimeters, maar dat is ruim voldoende om het dna van
omliggende cellen in bijvoorbeeld de longen aan te tasten." Gelet op de geringe
stralingsafstand hebben brandweerlieden eventueel vrijkomend uranium volgens
Van der Heide nooit kunnen meten, zoals ze met hun beperkte apparatuur ook de
aanwezigheid van allerlei andere, chemische stoffen tijdens de brand niet hebben
kunnen vaststellen.
Bron: De Gelderlander
