EINDHOVEN - De
Stichting Energieonderzoek Nederland in Petten houdt 'voorlopig even de kaken
op elkaar'. Keer op keer verzekerde ECN dat het verarmde uranium dat als contra-gewicht
in het neergestorte El Al-toestel zat, nauwelijks gevaar voor de volksgezondheid
kan hebben opgeleverd.

De stof kán weliswaar onder meer nierbeschadigingen opleveren, stelde ECN in
het verleden, maar dan moet het wel in een oplosbare vorm in het lichaam terecht
zijn gekomen. 'Voor een metaal dat nauwelijks tot smelten is te krijgen, is
dit een onwaarschijnlijke gebeurtenis', meldde een ECN-stralingsdeskundige bijvoorbeeld
in 1993 aan verontruste omwonenden in de Bijlmer. Maar het zware metaal is wel
gesmolten, zo blijkt uit foto's waarover de parlementaire enquetecommissie Vliegramp
Bijlmermeer beschikt. Brandweercommandant H. Ernst verklaarde gisteren voor
de commissie 'zich wezenloos te zijn geschrokken' van die afbeeldingen.

Verarmd uranium wordt als balans- of contragewicht gebruikt in zware vliegtuigen
omdat het een hoge soortelijke massa heeft; het is heel zwaar en neemt betrekkelijk
weinig ruimte in. Effecten op de volksgezondheid zijn omstreden. Verarmd uranium
wordt bijvoorbeeld ook gebruikt als bepantsering of in munitiepunten, en is
zodoende in verband gebracht met gezondheidheidsklachten waarmee veteranen uit
de Golfoorlog zeggen te kampen.

Verarmd uranium is licht radio-actief, maar daarin zou nauwelijks gevaar schuilen.
Giftige effecten zijn er wel, maar daarvoor moet het uranium in een vrij verspreidbare
vorm in de lucht komen. De ECN-deskundigen hebben die kans altijd verwaarloosbaar
klein geacht.

In 1993 schreef ECN-deskundige Keverling Buisman bijvoorbeeld aan de stadsdeelraad
in de Bijlmer: 'Bij het neerstorten van een dergelijk toestel moet verwacht
worden dat het uranium intact zal blijven. Ook bij de daarop volgende brand
is niet te verwachten dat er deeltjes of damp zal worden gevormd. De inhalatierisico's
moeten dan ook klein worden geacht. Een en ander betekent wel dat verwacht moet
worden dat het uranium in de resten van het toestel terug te vinden zou moeten
zijn'.

Daar zat een probleem. Eind 1998, in een rapport aan de Rijksluchtvaartdienst,
noteerde het ECN dat van de 282 kilo verarmd uranium die in de staart van het
gecrashte El Al-toestel zat, 152 kilo nooit is teruggevonden. 'Eén van de mogelijkheden
is dat het uranium tijdens of na de brand is verstoven'. Maar de uiteindelijke
conclusie week nauwelijks af van wat al in 1993 werd vastgesteld: ECN heeft
'de indruk dat er tijdens de brand weinig tot geen uraniumoxide in de atmosfeer
is vrijgekomen'.

Deze week bleek dat in hangar 8 op Schiphol, waar wrakstukken van de Boeing
747 werden verzameld, strenge veiligheidsinstructies waren opgehangen met het
oog op het verarmde uranium. De bergers op de rampplek zijn er nooit over ingelicht,
en ook werknemers op vuilstortplaatsen - waar vliegtuigonderdelen later werden
verwerkt - zijn verstoken gebleven van die informatie