De enquête-commissie
verhoort en de politiek houdt de adem in. In de Kamer en bij de ministers groeit
de nervositeit.
Door onze redacteur
KEES VAN DER MALEN
DEN HAAG, 11 FEBR.
De geest is uit de fles. Op twee fronten groeit in Den Haag de nervositeit over
de Bijlmer-enquête. Het kabinet vreest nieuwe onthullingen en is opeens heel
actief met eigen onderzoek. En in de Tweede Kamer loeren de politici op elkaar:
de vrees groeit dat er 'koppen' rollen.
De onderzoeksdrift
van het kabinet is opvallend. Wat is de feitelijke positie van El Al op Schihol,
onderzoeken Defensie en Justitie in weerwil van de pertinente bewering van de
premier dat er geen speciale status is. Aan wat voor gevaren stonden reddingswerkers
bloot die in de hangar op Schiphol de restanten van de Boeing moesten onderzoeken,
gaat het ministerie van Volksgezondheid na. En welke gezondheidsrisico's bedreigen
militairen die betrokken waren bij de berging, laat Defensie alsnog uitzoeken.
Het één (de positie
van El Al) heet formeel onderzoek te zijn, het andere (het onderzoek op Schiphol)
vooralsnog een exercitie op papier. Maar zoveel is duidelijk: het kabinet is
intensief bezig met damage control; het wil niet nog eens verrast worden door
onthullingen. De verschillende onderzoeken moeten tegelijk de stellige indruk
wekken dat het kabinet alle uitingen van verontruste burgers serieus neemt.
En intussen onderhoudt
Kok nauw contact met Verkeer en Waterstaat. Hoe Netelenbos enkele weken geleden
vergat 'haar' premier in te lichten over de tapes die het zwijgen van de verkeersleiders
blootlegde, blijft het 'geheim van de Plesmanweg'. Een feit is dat de premier
bovenop het Bijlmer-dossier zit. De vraag: ,,Moet ik dit weten?'', is niet langer
aan de orde.
Zie het als een
omslag. Enkele maanden geleden was de parlementaire enquête naar de Bijlmerramp
nog een wees. De interesse in de Kamer voor de enquête was beperkt, het CDA
aarzelde intern of het wel een voorzitter zou leveren, er viel immers weinig
eer aan te behalen. De enquête, zo was vrij algemeen de stemming, was ten hoogste
een 'therapeutische' exercitie: goed voor de rouwverwerking van de nabestaanden
en ter geruststelling van omwonenden.
Premier Kok was
vorige week de Aladin die de geest uit de fles liet: zijn emotie (,,razend'')
en zijn oordeel (,,onvergeeflijk'') over het zwijgen van ambtenaren over de
gevaarlijke lading van de El Al Boeing bracht een machinerie van politiek rumoer
op gang. Voor de buitenwereld waren er plechtige verklaringen dat Kok voor zijn
beurt sprak (Dijkstal en De Hoop Scheffer) en de verkeerde kwalificaties had
gebezigd (De Graaf). Binnenskamers zijn partijen bezig met kansberekening: wie
moet er wanneer weg? En hoe dat te voorkomen of juist niet?
De VVD is misschien
nog het meest ongelukkig. Daar verwijt men Kok gebrek aan ,,koelbloedigheid''.
De liberalen vrezen dat Kok een domino- effect heeft teweeggebracht: als ambtenaren
vallen volgen ministers haast vanzelf en komt de positie van de vroegere minister
van Verkeer en huidige vice-premier Jorritsma in het geding.
Bij D66 is de argwaan
groot. ,,Ik vertrouw het niet'', zegt een betrokken D66'er over de aanpak van
Kok. En één van hun bewindslieden laat doorschemeren hoogst ongelukkig te zijn
met de uitlatingen van de premier. Want, komt de positie van Jorritsma in het
geding, dan is de positie van D66-minister Borst van Volksgezondheid ook aan
de orde, weten Democraten.
Intussen loert
de oppositie op zijn kans. Bij het CDA gaan verontwaarding en kansberekening
hand in hand. Eindelijk kan de 'sorry-democratie' van Paars worden aangepakt.
Sommigen gaan al zover dat zij het vertrek van Maij-Weggen, de toenmalige minister
van Verkeer en lijsttrekker voor het Europees parlement, accepteren om daarmee
de val van zittende ministers en wellicht van het hele kabinet te bewerkstelligen.
,,Wij hebben onze mensen altijd laten vallen als het nodig was'', voorspelt
een CDA'er.
En wat doet de
PvdA, de partij van de premier? Daar staan ze in een cordon om Kok. In de fractie
was de stemming deze week krijgshaftig: de andere fracties moeten niet zeuren,
Kok had juist gehandeld, zeiden ze onder leiding van fractieleider Melkert.
Tegelijk zijn er bij individuele fractieleden aarzelingen. 'Gaat dit wel goed,
komt Kok zichzelf straks niet tegen en is het dan misschien ook gedaan met Kok-
II?'
Bron: NRC Handelsblad
