door Lidy Nicolasen
Het kabinet heeft
zich nu al met de enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer bemoeid. Te vroeg,
vinden critici. Betwijfeld mag worden of de bewindslieden ook zo haastig zijn
als er politieke koppen dreigen te rollen.
De enquêtecommissie
Vliegramp Bijlmermeer is krap twee weken bezig met de openbare verhoren, of
het kabinet stort zich er middenin.
Te vroeg, luidt
deze keer het oordeel van de critici. Het kabinet reageert te emotioneel en
impulsief. Hij was getergd, zei Kok vrijdag, omdat hij het nieuws dat ambtenaren
zwegen over mogelijk gevaarlijke lading aan boord via de media moest vernemen.
Minister Netelenbos van Verkeer en Waterstaat had niet hem, maar wel haar voorgangsters
Maij-Weggen en Jorritsma geïnformeerd.
Netelenbos, ter
verantwoording geroepen, verdedigde zich met het argument dat ze de enquêtecommissie
niet voor de voeten had willen lopen. Ze had haar voorgangsters ingelicht om
te zorgen dat beiden zich konden prepareren. Kok nam daarmee genoegen.
Urenlang sprak
het kabinet over het nieuws dat de enquêtecommissie boven tafel heeft getild
en, naar wordt gevreesd, de komende weken nog zal openbaren. De leden waren
geschokt, maar bovenal eensgezind in hun opvatting dat maatregelen eenvoudigweg
niet konden uitblijven.
'Als er is geconstateerd
dat ondeugdelijke vliegtuigen de lucht in gaan, kun je niet drie maanden leuk
met de armen over elkaar wachten tot de commissie klaar is. De burger heeft
daar geen boodschap aan', zegt een van de bewindslieden. Hetzelfde geldt voor
het besluit nieuw medisch onderzoek te doen.
In één klap zagen
burgers vorige week hun bange vermoeden bewaarheid dat de lading gevaarlijk
was. Het zwijgen van de ambtenaren is een hoofdzonde. Dus moesten er koppen
rollen. Echter, wie ambtenaren schorst of ontslaat, werpt onmiddellijk ook de
vraag op wie politiek verantwoordelijk moet worden gesteld. 'Kok moet niet alleen
naar beneden kijken maar ook opzij', zei GroenLinks-leider Rosenmöller. De geloofwaardigheid
van de politiek is met de onthulling ernstiger dan ooit ten tijde van paars
in het geding geraakt.
Verantwoordelijk
minister op het moment van de ramp was CDA'er Maij-Weggen, inmiddels europarlementariër.
In het kabinet staat niemand te springen om de huidige minister Netelenbos van
Verkeer en Waterstaat naar huis te sturen. Ze is net aangetreden en had nimmer
bemoeienis met de ramp. Maar het is geen toeval dat dezer dagen wordt gewezen
op de paspoortenaffaire, die zowel de bewindspersoon Van der Linden als zijn
voorganger op dit dossier Van Eekelen de kop kostte.
Tussen Netelenbos
en Maij-Weggen zat Jorritsma, de huidige VVD-minister van Economische Zaken
en vice-premier. Bij herhaling heeft zij de gemoederen geprobeerd te sussen.
Nooit kwam aan het licht dat ambtenaren hadden gezwegen.
De tweede vice-premier,
D66-minister Borst van Volksgezondheid, is zijdelings betrokken bij de ramp.
Zij nam de boedel over van de PvdA'er Simons. Onder haar leiding werd gespeurd
naar de oorzaak van de gezondheidsklachten van bewoners van de Bijlmer en de
reddingswerkers. Er werd weinig gevonden.
De enquêtecommissie
is nog lang niet klaar. Nieuwe onthullingen worden verwacht. Pas als de commissie
zo ver is, is er wellicht helderheid over de lading of de politieke betrokkenheid.
Pas dan ook zal er een definitief oordeel worden geveld over het lot van de
ambtenaren die zwegen over de aard van de lading. Hun schorsing kan worden opgeheven
of hun wacht ontslag.
Steeds opnieuw
nemen Nederlandse politici zich voor vast te houden aan de Carrington-doctrine,
die bepaalt dat politiek verantwoordelijken moeten opstappen als een ambtenaar
wordt ontslagen. In de praktijk komt het er hoogst zelden van. Vraag dit keer
is: moet de Carrington-doctrine wel met terugwerkende kracht worden uitgevoerd?
Stapt PvdA'er Netelenbos
op, dan wacht VVD'er Jorritsma hetzelfde lot. Of omgekeerd. Om de pijn over
paars te verdelen zou ten slotte ook D66'er Borst het veld moeten ruimen, waarmee
het kabinet plotseling twee vice-premiers zou missen. Een kabinetscrisis is
dan niet ver meer weg.
Bron: de Volkskrant
